Hierarchia kontroli ryzyka

Hierarchia kontroli ryzyka w stomatologii

Jak wdrażać metody ograniczania i kontroli ryzyka klinicznego

W ostatnich latach w świecie stomatologii zaszły duże zmianyszybka ewolucja technologiczna materiałów i sprzętu, digitalizacja procesów, nowa świadomość pacjenta, bardziej zwracającego uwagę na rezultaty i koszty, a także coraz większy nacisk na profilaktykę i estetykę. Widoczne jest zatem, że w tych warunkach i w kontekście post-pandemicznym należy zwrócić uwagę na kwestię ryzyka zakażeń. Konieczne stało się wdrożenie działań mających na celu monitorowanie, przechwytywanie i kontrolowanie różnych sytuacji ryzyka klinicznego, aby zapobiec wystąpieniu zdarzeń niepożądanych, a jeśli już do nich dojdzie, rozpoznać i usunąć wszelkie ryzykowne procedury.Zarządzanie ryzykiem oznacza analizę źródeł tych niekorzystnych zdarzeń, ich ocenę, weryfikację, czy związane z nimi ryzyko jest akceptowalne, czy też niedopuszczalne, a w tym ostatnim przypadku określenie działań mających na celu jego eliminację lub ograniczenie. W tym kontekście przydatne może okazać się zwracanie uwagi na hierarchię kontroli ryzyka, czyli system stosowany w celu zminimalizowania lub wyeliminowania ekspozycji na ryzyko.

Hierarchia kontroli zakażeń zaczyna się od dwóch najskuteczniejszych metod, czyli eliminacji ryzyka i substytucji, która zastępuje potencjalne czynniki ryzyka praktykami o mniejszym prawdopodobieństwie wywołania zakażenia. Na trzecim miejscu kontrole techniczne, czyli te narzędzia mechaniczne, które mogą odizolować zagrożenie od osób. Kolejnym krokiem w hierarchii jest wdrożenie kontroli administracyjnych w celu ochrony jednostki, gdy ryzyka nie można usunąć. Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) stanowią ostatni poziom ochrony w hierarchii i wymagają zastosowania wcześniej opisanych kroków do zapewnienia ich największej skuteczności.

Badanie przeprowadzone w 2017 roku wykazało, że w klinikach stomatologicznych, ze względu na dużą produkcję bioaerozoli, pracownicy narażeni na wysokie ryzyko zachorowania na choroby zakaźne. Co więcej, właśnie z tego powodu łatwo też o rozprzestrzenianie się zakażeń krzyżowych. Aby zachować bezpieczeństwo lekarzy, ich rodzin i pacjentów, poniżej przedstawiamy kilka prostych sposobów na wprowadzenie w życie hierarchii kontroli ryzyka: 

1. Eliminacja 

Eliminacja polega na usunięciu zagrożenia. Doskonałym przykładem jest sytuacja, w której pacjent dzwoni do gabinetu stomatologicznego i mówi, że jest chory, a jego wizyta zostaje przełożona do czasu, gdy poczuje się lepiej.

2. Substytucja 

Jednak eliminacja nie zawsze jest możliwym do zastosowania rozwiązaniem. Realną alternatywą może być zastąpienie go bezpieczniejszym rozwiązaniem. Ponieważ każdy pacjent musi być uznany za potencjalnie zakażonego, niektóre substytucje mogą zmniejszyć ryzyko ekspozycji, jednocześnie pomagając pacjentowi. Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie minimalnie inwazyjnych protokołów, ograniczających powstawanie rozprysków, sprayów i aerozoli. Wśród narzędzi pozwalających na realizację minimalnie inwazyjnych protokołów znajduje się końcówka ssaka chirurgicznego, która może zredukować produkcję aerozolu nawet o 90%, oraz koferdamy stomatologiczne, które tworzą skuteczną barierę pomiędzy leczonym obszarem a resztą jamy ustnej, ograniczając w ten sposób kontaminację bakteriami obecnymi w jamie ustnej.

3. Środki techniczne 
 
Środki techniczne polegają na zastosowaniu systemów barier izolujących zagrożenie od osób. W świecie stomatologicznym stosuje się wiele urządzeń, które można zaliczyć do trzeciego poziomu hierarchii kontroli, w tym pojemniki na ostre przedmioty, urządzenia eliminujące możliwość ukłucia igłą oraz zbiorniki ultradźwiękowe, zmniejszające obciążenie mikrobiologiczne narzędzi w porównaniu z ręcznym pocieraniem narzędzi ostrych. Wszystkie te urządzenia zostały opracowane w celu zmniejszenia możliwości ekspozycji na patogeny. 
 
Kolejnym przykładem środka technicznego jest zastosowanie w gabinecie systemów wentylacyjnych, które oczyszczają powietrze zewnętrzne poprzez filtrowanie drobnoustrojów, a zużyte powietrze odprowadzają osobnym kanałem wywiewnym. Większość podstawowych zabiegów stomatologicznych powoduje powstawanie zanieczyszczonych aerozoli, rozprysków lub sprayów, dlatego kluczowe znaczenie ma kontrola i ograniczenie ilości tych płynów, zanim dotrą one do pacjentów i zaczną rozprzestrzeniać się w powietrzu. 

4. Kontrole administracyjne 
 
Kontrole administracyjne, znane również jako kontrole praktyki pracy, to środki narzucone przez pracodawcę, tj. polityki i procedury, które zmieniają sposób pracy zespołu stomatologicznego w celu zmniejszenia lub uniknięcia narażenia na ryzyko. Na przykład, jeśli dostępna jest końcówka ssaka chirurgicznego i zalecane jest jej używanie podczas procedur powodujących powstawanie rozprysków lub aerozolu, kontrola praktyki pracy polega na dokładnym sprawdzeniu, czy rzeczywiście jest ona używana. Z drugiej strony posiadanie pojemnika na ostre przedmioty, ale wyrzucenie pomimo to igły do śmieci jest przykładem wdrożenia środków technicznych, ale nie odpowiedniej kontroli praktyk pracy. 
 
Standardowe procedury operacyjne użyteczne w celu zapewnienia wdrożenia kontroli praktyk pracy. Te pierwsze mogą pomóc pracownikom szybko zwizualizować i zrozumieć procesy na użytek działań, nawet w skomplikowanych procedurach, eliminując w ten sposób powtarzające się pytania. Ustanowienie systemów i najlepszych praktyk może również zachęcić pracowników do odpowiedzialności, co pomaga w ustaleniu zachowań, które ostatecznie zapewnią wszystkim bezpieczeństwo. Przykładem o dużym znaczeniu dla zarządzania ryzykiem poprzez określenie i weryfikację wspólnych procedur i protokołów jest regeneracja narzędzi. Ponieważ jest to proces składający się z kilku etapów (czyszczenie, dezynfekcja, sterylizacja, pakowanie i przechowywanie), powinien być zawsze wprowadzony poprzez fazę szkoleniową dotyczącą protokołu i uzupełniony o instrukcje dotyczące dobrych praktyk, których należy przestrzegać, oraz odpowiednich kontroli.

5. Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) 
 
Hierarchia kontroli klasyfikuje kategorie kontroli ryzyka od najbardziej do najmniej skutecznych, a ŚOI ostatnią zalecaną linią ochrony. Chociaż ŚOI stanowią zasadniczy mechanizm ochrony, nie można oczekiwać, że będą naszą jedyną ochroną i nieomylnym mechanizmem. Dlatego konieczne jest, aby, oprócz stosowania ŚOI, wdrożyć wszystkie inne wymienione powyżej kroki kontroli ryzyka. 
 
Często mianem ŚOI określa się wszystkie ogólne środki ochrony osobistej. Z punktu widzenia przepisów istnieją jednak dwa różne rodzaje środkówwyroby medyczne i właśnie środki ochrony indywidualnej. Te ostatnie zdefiniowane zostały w Rozporządzeniu UE 425/2016 i mają za zadanie chronić noszącą je osobę przed zagrożeniami dla zdrowia lub bezpieczeństwa. W gabinecie stomatologicznym to rękawice odporne na rozcięcie i ukłucie, maseczka ochronna, nieprzemakalny fartuch i okulary ochronne.Wyroby medyczne to natomiast protezy stomatologiczne i ortodontyczne, implanty, środki dezynfekcyjne, fotel stomatologiczny i autoklaw. Wszystkie WM muszą być certyfikowane i zgodne z nowym europejskim rozporządzeniem MDR. ŚOI, w przeciwieństwie do Wyrobów Medycznych, zatem zaprojektowane w taki sposób, aby chronić użytkownika przed zagrożeniami. Po obsłużeniu każdego pacjenta należy wymienić maseczkę i rękawice. Ponadto jeśli środek ochronny – WM lub dowolny ŚOI – jest widocznie zabrudzony, mokry lub rozerwany, należy go wymienić.

19/09/2022

Kategorie

Top